از دست رفتن همسفران فروتن | بیماری

: از دست رفتن همسفران فروتن

: کلیه ها دو عضوی هستن که در دو طرف ستون مهرها و در زیر قفسه سینه قرار گرفتن. کار اصلی کلیه ها حفظ تعادل شیمیایی بدنه . اونا مواد زاید و مایع اضافی رو از خون تصفیه کرده و به صورت ادرار دفع می کنن. کلیه ها هم اینکه در کنترل فشار خون و تولید گویچهای سرخ خون نقش دارن.

مریضی کلیوی شامل طیف بزرگی از بیماریا از جمله عفونتای دستگاه ادراری و ستگای کلیویه .

کلیه ها به ۲ صورت کارکرد خود رو از دست میدن، اگه کلیه ها به صورت یهویی از کار بیفتن به مشکل زیاد گرفتار شدن ولی در مشکل طولانی همونطور که از نام اون پیدا هستش، کارکرد طبیعی کلیه ها کم کم با اشکال مواجه می شه.

کلیه ها از اندامای حیاتی بدن هستن که تنظیم آب، سدیم، پتاسیم، کلسیم و فسفر رو بردوش دارن و مواد زاید و سمی موجود در خون رو که در اثر سوخت و ساز بدن تولید می شن، دفع کرده و از تجمع اونا در خون جلوگیری می کنن اما این قسمت کوچیکی از اوناس. کلیه ها هم اینکه با فعال کردن ویتامینD موجود در بدن باعث کمک به جذب کلسیم و استخون سازی می شن. کلیه ها ماده ای به نام اریتروپویتین ترشح می کنن که باعث می شه مغز استخون گلبول قرمز تولید کنه. پس کلیه ها رو میشه اعضای صبور و پرکار بدن دونست که بار وظایف مهمی رو به دوش میکشن. در این پرونده که به مناسبت هفته پشتیبانی از بیماران کلیوی۲۳( تا۳۰ آبان) جفت و جور شده، مروری داریم بر شرایطی که کلیه از کارافتاده واسه بدن به وجود می آورد. در جفت و جور این پرونده از مطالب سایت انتشارات بنیاد امور بیماریهای خاص استفاده شده.

● علل مشکل کلیه

ندیده گرفتن و نبود توجه به درمان کامل یه گلودرد چرکی ساده در کودکان می تونه به مشکل کلیه برسه.کنترل قند خون در افراد دیابتی مهمترین اقدام واسه پیشگیری از دچار شدن به مشکل کلیه س.اگه گرفتار به فشارخون هستین، حتما با دکتر مشورت کنین. سنگا و عفونتای ادراری رو جدی بگیرین.

در صورت علایمی چون سوزش، تکرر و خونی شدن ادرار یا درد پهلو به دکتر مراجعه کنین.پیدایش هرگونه توده در پهلو یا شکم کودک خود رو جدی بگیرین. بدون نسخه دکتر دارو مصرف نکنین.

● دکتر چیجوری مشکل کلیه رو تشخیص میده؟

مشکل کلیه در بیشتر موارد به طور کامل بی سر و صدا ایجاد می شه و به آرومی پیشرفت می کنه. وقتی مریض دچار علایم اون می شه که دیگه کار از کار گذشته است و کارکرد کلیه ها به مقدار زیادی دچار مشکل شده. پس بهترین اقدام واسه مقابله با این مریضی مراجعه منظم و دوره ای به پزشکه. دکتر با انجام یه سری آزمایشات، بروز این مریضی رو در مراحل اولیه تشخیص داده و از پیشرفت اون جلوگیری می کنه.

آزمونای تشخیصی ممکنه شامل شمارش گلبولای سفید و قرمز خون، آزمایش ادرار، نوار قلب، سونوگرافی و نمونه ورداری از کلیه ها باشه.

● علایمی که مشکل کلیه بوجود میاره

علایم مشکل زیاد و مشکل طولانی کمی با هم متفاوت است. در مشکل طولانی تا وقتی که بخش کلی ای از قدرت تصفیه کلیه ها از دست نرفته باشه ممکنه فرد علامتی نداشته باشه. کلیه ها نمی تونن خوب آب اضافی و بقیه مواد زاید رو از خون جذب و از راه ادرار دفع کنن.

پس آب اضافی در بافتای بدن تجمع پیدا می کنه و منتهی به تورم در انداما، پف کردن صورت و دور و بر چشما به خصوص هنگام صبح می شه. بیحالی، خواب آلودگی و تنگی نفس که در اثر تجمع آب در ریه هاست مریض رو آزار میده.

فشار خون بالا، بوی بد تنفس، خارش پوست، کرخی و گزگز ساق پا از دیگر علایم مشکل کلیه س. تجمع موادی مانند اوره در خون باعث بروز علایمی چون تهوع، استفراغ و علایم عصبی می شه.

کلیه های ضعیف، قادر به فعال کردن ویتامین D نیستن در نتیجه کلسیم هم کمتر جذب بدن شده ودر آخر فرد در خطر پوکی استخون قرار میگیره. کم خون شدن مریض که به دلیل نبود ساخته شدن اریتروپویتینه، از دیگر مشکلات مشکل کلیه س.

درمان مشکل کلیه

مهمترین اقدام در درمان مشکل کلیه، برطرف کردن عاملیه که موجب مریضی شده تا باقی مونده بافت سالم کلیه حفظ شه و کلیه ها بتونن کار خود رو خوب بکنن. مثلا دیابت و فشارخون درمان شه.

در مراحل اولیه مشکل کلیه ممکنه روشای مصنوعی تصفیه خون مانند دیالیز لازم نباشه اما بیماران باید همیشه رژیم مایعات و رژیم غذایی خود رو تحت نظر دکتر و متخصص تغذیه رعایت کنن.مصرف نمک، پتاسیم و فسفر کنترل شده و محدود می شه.

در مراحل پیشرفته و مشکل زیاد کلیه که کلیه ها نمی تونن عمل تصفیه خون رو خوب بکنن روشای مصنوعی تصفیه خون مانند دیالیز و پیوند کلیه در مریض کمک کننده س.

● تغذیه در بیماران مشکل کلیه

رعایت اصول تغذیه درست تحت نظر یه دکتر متخصص تغذیه و عمل به دستورات و پیشنهادای دکتر از مهمترین ارکان زندگی بهتر بیماران گرفتار به مشکل کلیویه.تغذیه در این بیماران چه در کسائی که نیاز به دیالیز پیدا می کنن و چه در اونایی که پیوند کلیه دارن و یا حتی مریضایی که نیاز به دیالیز ندارن، از اهمیت فوق العاده ای برخورداره.

▪ پتاسیم خطرناک

کلیه های سالم می تونن پتاسیم خون رو در حد طبیعی نگهدارند اما در مشکل کلیه، اندازه پتاسیم خون می تونه به حد خیلی بالایی برسه که واسه قلب هم خطرناک باشه.

▪ اندازه پتاسیم رو با روشای زیر کم کنین:

۱) اول سبزیجات رو شسته، پوست گرفته و اونا رو به قطعات ریز و نازک برش بدین.

۲) سبزیجات رو به مدت یه ساعت در آب خیس کنین، سیب زمینی رو به مدت ۴ ساعت یا بیشتر خیس کنین.

۳) بعد از خیساندن آب اونو دور ریخته و سبزیجات رو بپزید.

۴) سبزیجات رو با مارگارین یا ادویه جات مزه دار کنین.

▪ سدیم زیادی هم خطرناکه

یکی از مهمترین وظایف کلیه ها، دفع سدیم اضافی از بدنه. وقتی که کلیه ها به طور درست عمل نکنن، اندازه سدیم در بدن زیاد می شه. پس دقت کنین که :

ـ غذاهای حاضری سدیم زیادی دارن.

ـ خیلی از رستورانا، اطلاعات تغذیه ای رو که شامل مقدار سدیمه، جفت و جور کردن.

ـ برچسب روی بسته های مواد غذایی رو بخونین و به سدیم و پتاسیم اون دقت کنین.

ـ از گیاهان و ادویه جات به جای نمک در غذاهایتان استفاده کنین.

▪ این ادویه جات رو به جای نمک می تونین استفاده کنین

۱) یه قاشق غذاخوری پودر سیر؛

۲) یه قاشق غذاخوری آویشن؛

۳) یه قاشق غذاخوری جعفری؛

۴) یه قاشق غذاخوری مرزه ؛

۵) یه قاشق غذاخوری پودر پیاز

▪ کالریا

دریافت کالری کافی واسه تامین انرژی لازم روزانه لازمه و از کاهش وزن جلوگیری می کنه. واسه دریافت بیشتر کالری به این نکات توجه کنین. (البته اگه گرفتار به دیابت هستین حتما قبل از به کار گیری مواد شیرین با متخصص تغذیه مشورت کنین:)

ـ شکر رو به آشامیدنیا و غلات اضافه کنین.

ـ مربا، ژله، عسل یا شربت رو به نون، کیک و شیرینی اضافه کنین.

ـ نوشیدنیایی بخورین که پر از کالریه.

ـ روزانه یه دسر از گروه ترکیبات غذایی مجاز بخورین.

ـ از شکلاتای مجاز به عنوان میان وعده استفاده کنین.

ـ روی کیک و کلوچه می تونین پودر قند بپاشید.

ـ مارگارین یا کره گیاهی رو به سبزیجات، برنج، ماکارونی و غلات پخته شده اضافه کنین.

ـ گوشتا، ماهی و تخم مرغ رو در مارگارین سرخ کنین.

ـ اگه تحت درمان با رژیم کم چربی یا کم کلسترول هستین باید مصرف این موادغذایی رو محدود کنین و با دکتر خود مشورت کنین.

▪ مایعات

تعادل مایعات بدن در بیماران تحت درمان با دیالیز واسه جلوگیری از احتباس زیادتر از اندازه مایعات در بدن بسیار لازمه. آب در تموم موادغذایی یافت می شه.

هنگام اندازه گیری مایعات از یه فنجون مخصوص استفاده کنین. فنجانی که ۲۴۰ گرم از مایع حجم بگیره. واسه کنترل مایعات دریافتی روزانه به نکات زیر توجه کنین:

۱) هر روز صبح به اندازه اندازه مایع مجاز، آب تو یه شیشه بریزین و در طول روز ازش استفاده کنین تا بدونین در طول روز، چقدر می تونین آب بخورین.

۲) هر وقت در طول روز هرگونه مایعی مثل، یخ یا بستنی یخی می خورید یا چیزی می خورین همون اندازه آب رو از شیشه مورد نظرتون بیرون بریزین.

۳) در آخر روز، وقتی که آب داخل شیشه به اتمام رسید، شما متوجه میشین که به اندازه مجاز مایع مصرف کردین. بیشتر از این مقدار مجاز نیستین که از مایعات استفاده کنین.▪ پروتئینا

دریافت پروتئین کافی واسه رشد و بازسازی بافتای بدن لازمه، این پروتئینا به بدن در مقابله با عفونتا کمک کرده و از آسیب دیدن به عضلات جلوگیری می کنه.

غذاهایی مانند گوشت بریان شده مرغ و بوقلمون؛ ماهیا شامل ماهی سفید، قز ل آلا، کپور، ماهی تن؛ گوشت گوساله، میگو، تخم مرغ، پنیر و جگر شامل مقادیر زیادی پروتئین هستن با پیشنهادای پزشکتون می تونین از این مواد غذایی استفاده کنین. سوسیس، کالباس، ژامبون، هات داگ، ماهی نمک سود شده و گوشتای خورشتی، پنیر، پیتزا، سوپای آماده یا کنسرو شده و غذاهای آماده؛ حبوبات مانند لوبیا چیتی، چشم بلبلی، نخودسبز، لوبیا قرمز و بادام زمینی شامل مقدار زیادی پتاسیم و فسفر هستن که قبل از به کار گیری این موادغذایی باید با دکتر مشورت کنین.

▪ چند دستور ساده غذایی واسه بیماران مشکل کلیه

ـ گوشت استیک رو با زنجبیل، آبلیمو یا سرکه طعم دار کنین، بعد اونو کبا ب کنین یا بپزید.

ـ گوشتای کبابی رو با موادی مانند فلفل تازه و سیر طعم دار کنین.

ـ گوشت بره رو همراه با یه لایه نازک از پیاز، سیر یا فلفل سبز بپوشونین و بپزید.

ـ پیاز ریزه، فلفل سبز، جعفری و فلفل رو به املت تخم مرغ اضافه کنین.

ـ ماهی رو با جعفری، آبلیمو، ریحان، فلفل و سیر طعم دار کنین.

ـ مرزنگوش، آویشن، جعفری خرد شده و فلفل رو هنگام مصرف گوشت مرغ به اون اضافه کنین.

● چند نکته به درد بخور

▪ فقط وقتی که تشنه اید بخورین، از روی عادت چیزی بخورین.

▪ تلاش کنین که میوه های خنک مجاز در بین غذاها استفاده کنین.

▪ از مصرف غذاهای نمک دار مانند سوپای آماده شده، غذاهای حاضری و چیپس دوری کنین چون موجب تشنگی شما می شه.

▪ به طور تکراری دهنتون رو با آب، آبکشی و مرطوب کنین البته اونو قورت ندین.

▪ آدامس بجوید تا ترشح بزاق دهنتون بیشتر شده و دهنتون مرطوب شه.

▪ همیشه آب نبات ترش به همراه داشته باشین یا تیکه ای از لیموی منجمد شده رو گاز بزنین.

● پیوند کلیه

کاشتن کلیه آدم در بدن یه فرد دیگه از راه عمل جراحی ، پیوند کلیه نامیده می شه. یه پیوند موفق در طول و کیفیت زندگی مریض بسیار موثره و اگه این عمل قبل از رسیدن به مرحله بحرانی واسه مریض انجام شه، درصد موفقیت اون بیشتر و احتمال مرگ و پس زدن کلیه کمتره.

● چه کلیه ای واسه پیوند مناسبه؟

کلیه لازم واسه پیوند یا از داوطلب زنده که ممکنه بستگان مریض باشن گرفته می شه یا از جسد آدمایی که در اثر حوادث جورواجور جون خود رو از دست دادن.

کلیه ای که واسه پیوند گرفته می شه باید خالی از عفونت باشه و فرد گرفتار به هپاتیت و یا ایدز نباشه.قبل از انجام پیوند هم شرایط عمومی مریض مانند فشار خون و قند مریض به طور کامل تحتِ کنترل در می آید. آمادگی روحی و روانی قبل از انجان پیوند خیلی با اهمیته. مریض باید هرگونه ترس یا اضطرابی که در خود احساس می کنه، با دکتر و پرستار مربوطه در میان گذارد تا در صورت امکان نسبت به رفع اون اقدام شه.

● پیشنهادای قبل از پیوند به بیماران

با تنظیم رژیم غذایی مریض قبل از پیوند، باید واسه کاهش احتمال عفونت، تسریع درمون زخم و حفظ توده عضلانی بدن تلاش کنیم و اندازه مصرف کالری و پروتئین رو به حد کافی برسونیم.

هم اینکه با کنترل بهتر تعادل کلسیم و فسفر میشه ساختمون استخون رو در وضعیت مناسبی نگهداشت. افراد چاق گیرنده کلیه پیوندی باید تلاش کنن تا حدی لاغر شن (البته حتما کاهش وزن باید تحت نظر دکتر باشه.)

● مشکلات بیماران پس از پیوند کلیه

۱) افزایش چربی خون

۲) تصلب شرایین در بیماران پیوند کلیه به طور شایع دیده می شه و از مهم ترین علل مرگ و میر ایشانه. در بیماران پیوندی عواملی مثل مریضی قند، نبود تحمل قند، کورتون و رژیم غذایی ناجور فرد رو مستعد افزایش چربی خون می کنه که خود خطر بزرگی واسه تصلب شرایینه.

۳) چاقی و زیاد شدن وزن

با در نظر گرفتن این که مریض پس از پیوند نیاز به رژیم درمانی از نظر غذا و مایعات نداره، از نظر روحی غذای زیادی مصرف می کنه و مصرف کورتون هم با احتباس آب و نمک به این دامن می زنه و در نتیجه شخص زیاد شدن وزن پیدا می کنه. این چاقی مریض رو مستعد افزایش فشارخون و چربی و مشکلات قلبی عروقی و مریضی قند می کنه. در درمان این چاقی باید علاوه بر محدویت رژیم کالری، اصلاحات رفتاری، ورزش و تغذیه درست رو پیشنهاد کرد.

۴) مریضی استخوانی

مصرف دراز مدت کورتون فرد رو مستعد پوکی استخون می کنه که با مصرف کلسیم و فسفر اضافی میشه ازش جلوگیری کرد. ورزش مناسب هم خوبه. رژیم غذایی کم پورین در درمان افزایش اسید اوریک خون و یا نقرس پیشنهاد می شه.

۵) افزایش فشارخون

گسترش فشارخون بالا در بیماران پیوندی تا حدود ۵۰ درصد گزارش شده. افزایش فشارخون دلیلی واسه مریضیای قلبی عروقی و کاهش عمر عضو پیوندی است. کاهش وزن هم در افراد چاق فشارخونی، به کنترل افزایش فشار خون کمک می کنه.

۶) دیابت قندی پس از پیوند

پس از پیوند کلیه، مریضی قند با افزایش خطر عفونت و افزایش مریضیای قلبی عروقی و کاهش عمر عضو پیوندی همراهی داره.

۷) مشکلات عفونی به وجود اومده به وسیله تغذیه

اندازه مشکلات عفونی در بیماران پیوندی در حضور سوء تغذیه حدود ۱۰ برابر می شه. یکی از این عفونتا عفونت هاییه که با غذای آلوده منتقل می شه. با آموزش درست و رعایت بهداشت میشه مشکلات به وجود اومده به وسیله این عفونتا رو کم کرد. منتقل کنندگان غذایی شامل شیر نجوشیده و پنیره.

● تغذیه در بیماران پیوند کلیه

۱) پروتئین و کالری: اندازه پروتئین پیشنهادی واسه ایشون حدود ۱-۵۵درصد گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن (حدود ۶۰ گرم روزانه) است. در آدمایی که کارکرد کلیوی ثابت دارن و نیازمند کاهش وزن هستن، مصرف کالری روزانه ۲۵ کیلو کالری به ازای هر کیلوگرم وزن بدن واسه وزن ایده آل فرد مناسبه.

۲) چربی: رژیم غذایی کم چربی و کم کلسترول در خیلی از بیماران مناسب است. پیشنهاد می شه که اندازه چربی مصرفی کمتر از ۳۰ درصد کل کالری فرد رو شامل شه.

۳) روغن ماهی: مصرف روغن ماهی اضافی به اندازه ۳ تا ۶ گرم در روز ممکنه اثر مثبتی روی تصفیه خون داشته باشه. از طرفی مصرف این ماده به دلیل کاهش تولید مواد موثر در بروز التهاب و انقباض عروقی پیشنهاد شده. ارزش روغن ماهی در کاهش چربی خون هم شناخته شده.

۴) نمک: در بیماران پیوندی محدودیت نمک باید تا ۲ تا ۳ گرم روز باشه.

۵) نبود ورزش منتهی به کاهش مصرف پروتئین، تحلیل عضلات، افزاش چربی خون، چاقی، افزایش فشارخون و پوکی استخون می شه. ورزش منتهی به کنترل دقیق تر قند هم می شه. کیفیت زندگی هم در اثر ورزش پیشرفت می کنه.

مژگان کریمی

روزنامه سلامت

.

منبع :

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *